على اصغر شميم
619
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
را به نخستوزيرى برگزيد و مشير الدوله كه براى پنجمين بار رياست دولت را برعهده گرفته بود ، روز پنجم بهمن ( 27 جمادى الاول 1340 قمرى ) كابينهى خود را به اين شرح به حضور شاه معرفى نمود : مشير الدوله نخستوزير و وزير داخله سردار سپه ( رضا خان ) وزير جنگ حكيم الملك وزير امور خارجه نير الملك وزير فرهنگ تيمورتاش ( سردار معظم ) وزير دادگسترى اعتلاء السلطنه وزير پست و تلگراف اديب السلطنه ( سميعى ) وزير فوايد عامه مدبر الملك ( جم ) كفيل وزارت دارايى احمد شاه مدتى بود كه ظاهرا براى معالجه و در حقيقت براى دور ماندن از تشنجات سياسى و توقعات نمايندگى سياسى روس و انگليس و ساير كشورهاى اروپايى ، خود را براى مسافرت اروپا آماده مىكرد ولى زعماى مجلس شوراى ملى و رجال و سياستمداران كهنهكار ايران با سفر شاه و دورى او از پايتخت موافق نبودند و چندبار درصدد برآمدند كه او را از اين تصميم بازدارند و شايد علت اصرار آنان در انصراف احمد شاه از سفر ، اين بود كه يك سلسله اقدامات و فعاليتهاى سياسى در داخل كشور براى تهيه مقدمات زمامدارى سردارى سپه به عمل مىآمد و مصلحين آنروز چنان مىپنداشتند كه غيبت شاه از كشور فعاليتهاى سياسى مخالف سشاه را تشديد و راه را براى سردار سپه ، كه به تصور رجال و سياستمداران مزبور مىخواست زير پاى احمد شاه را جاروب و خود با اقتدار و ارادهى شخصى حكومت كند ، باز خواهد كرد . لكن احمد شاه در تصميم خود باقى ماند و سرانجام روز ششم بهمن ( 28 جمادى الاول 1340 قمرى ) پس از صدور دستخط مبنى بر احضار وليعهد به تهران و انتصاب او به نيابت سلطنت و توشيح فرمان نخستوزيرى مشير الدوله پيرنيا از راه خانقين و بغداد عازم اروپا شد و سردار سپه موكب شاه را تا خانقين بدرقه كرد . كابينهى مشير الدوله با بحران سياسى و وضع مبهم و پيچيدهاى مواجه شد كه بنا به عقيدهى ملك الشعراى بهار ناشى از اقدامات سردار سپه وزير جنگ و يكى از مظاهر آن تشديد